Τρίτη, 19 Σεπτεμβρίου 2017

Ὁ συνθέτης Νίκος Σκαλκώτας...



   Ο Νίκος Σκαλκώτας γεννήθηκε στὴ Χαλκίδα στὶς 8 Μαρτίου 1904 καὶ πέθανε στὶς 19 Σεπτεμβρίου 1949, νύχτα Κυριακῆς πρὸς Δευτέρα μέσα στὸ χειρουργεῖο ἑνὸς ἀθηναϊκοῦ νοσοκομείου. 

   Καταγόταν ἀπὸ τὴν Τῆνο καὶ προερχόταν ἀπὸ οἰκογένεια μουσικῶν. Τὸ 1910 ἡ οἰκογένειά του μετακόμισε στὴν Ἀθήνα γιὰ νὰ τοῦ προσφέρῃ τὴν εὐκαιρία πληρέστερης μουσικῆς μορφώσεως. Γράφτηκε στὸ Ὠδεῖο Ἀθηνῶν καὶ τὸ 1918 ἀποφοίτησε μὲ τὴν ἀνώτατη διάκριση («Χρυσὸ Μετάλλιο») γιὰ τὴν ἐρμηνεία του στὸ «Κοντσέρτο γιὰ βιολὶ» τοῦ Μπετόβεν.

Σάββατο, 22 Ιουλίου 2017

Βούλα Παπαϊωάννου (1898-1990)



Πορτρέτο κοριτσιού. Αθήνα, 1945



   Η Βούλα Παπαϊωάννου (1898-1990) ήταν μια προικισμένη φωτογράφος με σπάνια χαρίσματα και αισθητική καλλιέργεια, που έκαμε από κάθε έννοια εθνική φωτογραφία. Ξεχώριζε απ’ τους γνωστούς φωτογράφους του καιρού της τόσο για την καθαρότητα της δουλειάς της όσο και για την προσπάθεια τολμηρότερων αναζητήσεων στη φωτογραφική έκφραση και την τεχνική πρακτική. Είναι απ’ τους λίγους που έκαμαν ποίηση με τη φωτογραφία και η μόνη απ’ τους παλιούς φωτογράφους που άφησε έργο κοινωνικού προβληματισμού με διεισδυτική ματιά, καλοσύνη και ποιότητα ανθρωπιάς.

Τετάρτη, 19 Ιουλίου 2017

Στράτης Μυριβήλης (1892-1969)



Στράτης Μυριβήλης, 30 Ἰουνίου 1892 - 19 Ἰουλίου 1969


   Ὁ Στράτης Μυριβήλης, ψευδώνυμο τοῦ Εὐστράτιου Σταματόπουλου, ἦταν ἕνας ἀπὸ τοὺς κυριότερους ἐκπροσώπους τῆς γενιᾶς τοῦ '30, ἀντιμιλιταριστὴς πατριώτης καὶ λυρικὸς πεζογράφος. Ἦταν ἕνας «ἀδιάλλακτος τῆς λογοτεχνίας» σὲ συνεχῆ ἀναζήτηση τῆς ἑλληνικότητας. 

Πέμπτη, 8 Ιουνίου 2017

Δίας καὶ Ἀντιόπη, Sir Anthony van Dyck...



Δίας καὶ Ἀντιόπη (Jupiter and Antiope), Sir Anthony van Dyck



   Ἡ Ἀντιόπη ἦταν θυγατέρα τοῦ ποτάμιου θεοῦ Ἀσωποῦ κατὰ τὴν Ὀδύσσεια (λ 260) ἢ, σύμφωνα μὲ ἄλλους μύθους, τοῦ βασιλέα τῆς Θήβας Νυκτέως καὶ τῆς Πολυξοῦς (Ἀπολλόδ. Γ 10,1, Εὐστάθ. 1682, 43).

   Ὁ Ὀλύμπιος Θεὸς Δίας, ἐρωτεύθηκε τὴν Ἀντιόπη ὅταν κάποτε τὴν ἀντίκρυσε νὰ κοιμᾶται καὶ γιὰ νὰ τὴν κατακτήσῃ, μεταμορφώθηκε σὲ Σάτυρο. 

Τετάρτη, 31 Μαΐου 2017

Ο ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ, του Α. Καρκαβίτσα (απόσπασμα)





   Σηκώθηκαν μονόγνωμοι και πήγαν κοντά στον καθηγητή να ιδούνε στο χερόγραφο. Ο Αριστόδημος δεν κινήθηκε από τη θέση του. Είχε μιαν ευαισθησία παράξενη. Όταν άκουε τους σοφούς να θαυμάζουνε τα βιβλία των προγόνων του, γινότανε σαν ζύμη. Κάθε λόγος τους, λες και ήτανε μορφίνη, του σκότιζε το λογικό, του σκλάβωνε τη θέληση. Ήθελε κ' εκείνος να παρακαλέση, ήταν ανυπόμονος ν' ακούση το νέο θησαυρό που ανακάλυψε ο καθηγητής. Μα δεν είχε δύναμη να βγάλη άχνα. Μόνον η κιτρινάδα που έβαφε το πρόσωπό του και το χάλπωμα των ματιών του φανέρωναν τη μεγάλη του συγκίνηση.

Τρίτη, 2 Μαΐου 2017

Ὁ Ναὸς τῆς Ὁμονοίας...





   Ὁ Ἀκράγας εἶναι πόλη στὴ νότια ἀκτὴ τῆς Σικελίας καὶ ἰδρύθηκε γύρω στὸ 582-580 π.Χ. ἀπὸ ἀρχαίους Ἕλληνες ἀποίκους τῆς Γέλας (κατὰ τὸν Θουκυδίδη) ἢ Ροδίους (κατὰ τὸν Πολύβιο)

   Στὸν Ἀκράγαντα (Ἀγκριτζέντο), κτίστηκε τὸν 5ο αἰ. π.Χ. ὁ τεραστίων διαστάσεων δωρικὸς ναὸς τῆς Ὁμονοίας (39x17μ.). Στὰ νεότερα χρόνια μετατράπηκε σὲ καθολικὴ ἐκκλησία καὶ διατήρησε αὐτὸν τὸν χαρακτῆρα ἔως τὸ τέλος τοῦ 18ου αἰ.. 

   Ὁ σοφὸς Ἐμπεδοκλῆς, γέννημα θρέμμα τῆς πόλεως, συνήθιζε νὰ λέῃ γιὰ τοὺς συμπολίτες του ὅτι ζοῦσαν σὰν νὰ ἦταν νὰ πεθάνουν τὴν ἄλλη μέρα καὶ ἔχτιζαν σὰν νὰ ἦταν νὰ ζήσουν γιὰ πάντα. Τὰ ἐξαίσια δείγματα τῆς ἑλληνικῆς ἀρχιτεκτονικῆς εἶναι τόσο πολλά, ὥστε δικαίως ἀποκαλεῖται ἡ περιοχὴ τοῦ Ἀκράγαντα «Κοιλάδα τῶν Ἑλληνικῶν Ναῶν».

   Στὸν προαύλιο χῶρο τοῦ Ναοῦ τῆς Ὁμονοίας ἕνας Πολωνὸς γλύπτης ἔκανε παλαιότερα μία μεγάλη ἔκθεση καὶ ἔχει ἀφήσει ὡς δῶρο ἕνα τεράστιο ἄγαλμα ἀπὸ ὀρείχαλκο, ποὺ παριστάνει τὴν πτώση τοῦ Ικάρου…


Τρίτη, 25 Απριλίου 2017

Νύμφες καὶ Σάτυρος, 1873



«Νύμφες καὶ Σάτυρος» 1873. William Adolphe Bouguereau


   Ὁ William Adolphe Bouguereau (1825 –1905) ἦταν καταξιωμένος Γάλλος ἀκαδημαϊκὸς ζωγράφος τοῦ 19ου αἰῶνος. Ἐξύμνησε τὸ γυναικεῖο γυμνὸ σῶμα μὲ τεχνικὴ ἀρτιότητα, χρησιμοποιῶντας ὡς πρόσχημα μία καλυμμένη μυθολογικὴ θεματολογία.

   Τὰ ἔργα τῶν ἀκαδημαϊκῶν ζωγράφων, ἀνταποκρίνονταν στὶς ἀπαιτήσεις τοῦ κοινοῦ τῆς ἐποχῆς τους καὶ συνδύαζαν, τὴν ἐρωτικὴ διέγερση μὲ τὴν εὐπρέπεια. Ὁ Μπουγκερῶ ἦταν ὁ καλλιτέχνης ποὺ ἔκφρασε περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλον τὴ φιληδονία τοῦ 19ου αἰῶνος. Ὁ πίνακάς του «Νύμφες καὶ Σάτυρος» (1873) ἀποτελεῖ χαρακτηριστικὸ δεῖγμα τοῦ ὕφους του.Στὸ ἔργο αὐτὸ, μιὰ παρέα ἀπὸ νύμφες αἰφνιδιάζονται ἀπὸ ἕναν σάτυρο, ἐνῷ λούζονται σὲ μιὰ ἀπομονωμένη λιμνούλα. Ὁρισμένες ἀπὸ τὶς νύμφες καταφεύγουν στὶς σκιὲς στὰ δεξιά. Ἄλλες, περισσότερο γενναῖες, τιμωροῦν παιχνιδιάρικα τὸ δράστη ρίχνοντάς τον στὸ κρύο νερό...

Πέμπτη, 15 Δεκεμβρίου 2016

Μεσολόγγι...




[...] Τὸ χέρι τους εἶναι κολλημένο στὸ ντουφέκι 
τὸ ντουφέκι εἶναι συνέχεια τοῦ χεριοῦ τους 
τὸ χέρι τους εἶναι συνέχεια τῆς ψυχῆς τους - 
ἔχουν στὰ χείλια τους ἀπάνου τὸ θυμὸ 
κ᾿ ἔχουνε τὸν καημὸ βαθιὰ-βαθιὰ στὰ μάτια τους 
σὰν ἕνα ἀστέρι σὲ μία γοῦβα ἁλάτι.
[...]
Τόσα χρόνια ὅλοι πεινᾶνε, ὅλοι διψᾶνε, ὅλοι σκοτώνονται 
πολιορκημένοι ἀπὸ στεριὰ καὶ θάλασσα, 
ἔφαγε ἡ κάψα τὰ χωράφια τους κ᾿ ἡ ἁρμύρα πότισε τὰ σπίτια τους 
ὁ ἀγέρας ἔριξε τὶς πόρτες τους καὶ τὶς λίγες πασχαλιὲς τῆς πλατείας 
ἀπὸ τὶς τρῦπες τοῦ πανωφοριοῦ τους μπαινοβγαίνει ὁ θάνατος 
ἡ γλῶσσα τους εἶναι στυφὴ σὰν τὸ κυπαρισσόμηλο 
πέθαναν τὰ σκυλιά τους τυλιγμένα στὸν ἴσκιο τους 
ἡ βροχὴ χτυπάει στὰ κόκκαλά τους.

Πάνου στὰ καραούλια πετρωμένοι καπνίζουν τὴ σβουνιὰ καὶ τὴ νύχτα 
βιγλίζοντας τὸ μανιασμένο πέλαγο ὅπου βούλιαξε 
τὸ σπασμένο κατάρτι τοῦ φεγγαριοῦ.

Τo ψωμὶ σώθηκε, τὰ βόλια σώθηκαν, 
γεμίζουν τώρα τὰ κανόνια τους μόνο μὲ τὴν καρδιά τους.

Τόσα χρόνια πολιορκημένοι ἀπὸ στεριὰ καὶ θάλασσα 
ὅλοι πεινᾶνε, ὅλοι σκοτώνονται καὶ κανένας δὲν πέθανε... [...]

Γ. Ρίτσος, Ρωμιοσύνη

Λιθογραφία: DE NEUVILLE (ALPHONSE DE 1836-1885). DÉFENSE DE MISSOLONGHI, 1865 - LITHOGRAPHIE.

Τετάρτη, 5 Οκτωβρίου 2016

Δραγούμης: Η φρονιμάδα και η τρέλλα...




    Ὁ Ἴων Δραγούμης τὸν Πατριωτισμὸ τὸν ἐνήργησε δὲν τὸν φώναξε. Ὅ,τι ὀνειρεύτηκε καὶ ὅ,τι ζήτησε γιὰ τὴν Ἑλλάδα, μπορεῖ νὰ γίνει, ἀρκεῖ νὰ τὸ θελήσουνε πολλοί. Καὶ αὐτὸ φάνηκε ἀπὸ τὴ δράση του καὶ ἀπὸ τὰ βιβλία του. Ὅλη ἡ συγγραφική του ἐργασία, ἕνα σκοπό εἶχε, νὰ ξυπνήσει τὴν κοιμισμένη ἐνέργεια στὶς ψυχὲς τῶν νέων.